search
top

W co wierzą polscy Rodzimowiercy: wyniki ankiety 2016

Środowisko Rodzimowiercze niemalże od samego początku swojego istnienia jawiło się jako na swój sposób niejednorodne, a owa niejednorodność zdawała się w pewnym momencie jeszcze postępować. Dziś możemy już mówić co prawda o okresie swoistej konsolidacji, ale – jak się wydaje – głównie na stopie przynależności, gdyż wyniki przeprowadzonej przez nas ankiety pokazują, że o jakiejkolwiek jednorodności poglądów, a nawet założeń doktrynalnych nie może być mowy. 

Z jednej strony właśnie taki stan przedstawia się jako pożądany, gwarantujący Rodzimowiercom „wolność”, w odróżnieniu od zdogmatyzowanych monoteizmów; z drugiej – nietrudno zauważyć, że takie podejście czyni Rodzimowierstwo bardzo luźnym strukturalnie amalgamatem wielu filozofii i założeń teologicznych zaledwie oscylujących wokół pewnego wspólnego rdzenia. Jednakże, i to ostatnie nie jest takie oczywiste, jako że Rodzimowiercy różnią się między sobą nawet sposobem postrzegania Bogów, co rodzi pytania o faktyczną istotę współczesnej Rodzimej Wiary. Przeprowadzona przez nas ankieta była próbą zbadania jak faktycznie mają się rzeczy w tym, skądinąd niszowym i niewielkim, środowisku. W roku 2016 funkcjonuje wiele lokalnych gromad, a także związki wyznaniowe. Podejmowane są inicjatywy, które Rodzimowierców łączą w pracy na rzec wspólnego dobra. Tożsamość współczesnego Rodzimowiercy stara się budować na elementach, które łączą – pomijając te, które dzielą. Dzięki takiemu podejściu możliwe było zaistnienie choćby Konfederacji Rodzimowierczej skupiającej gromady o różnych (choć zbliżonych) zapatrywaniach na Rodzimą Wiarę Słowiańską czy kolejne edycje Zjazdów i Wieców Rodzimowierczych (IV w tym roku). A jednak poglądy Rodzimowierców różnią się one nie tylko w zależności od gromady, ale i osoby. Ktoś powie – przecież 1000 lat temu było podobnie, wszak kult nie był jednolity i wyglądał inaczej na Połabiu, a inaczej na Rusi. Ale czy aby na pewno potomków Lecha, Czecha i Rusa różniło, tak jak dziś, radykalnie odmienne podejście chociażby do kwestii tego, czy Bogowie w ogóle są?

Naszą ankietę podzieliliśmy na dwie sekcje, z czego pierwsza – właściwa – składa się z trzech części zawierających pytania dotyczące spraw związanych z trzema światami. A więc z Bogami, Ludźmi i Przodkami. W drugiej sekcji znalazły się informacje statystyczne. Badanie trwało dwa tygodnie i objęło swym zasięgiem 232 osoby. Znakomita większość pytań była pytaniami zamkniętymi, ale w niektórych przypadkach dopuszczającymi wpisanie odpowiedzi własnej jako „Inne”.

ANALIZA WYNIKÓW – CZĘŚĆ PIERWSZA: BOGOWIE

W pierwszej części zadaliśmy respondentom szereg pytań dotyczących najbardziej podstawowej kwestii dotyczącej Rodzimej Wiary: Bogów, sposobu ich postrzegania i osobistego stosunku do nich.

1

Odpowiedzi na pierwsze pytanie wyznaczają dość interesującą, ale raczej mało budującą (w naszej opinii) linię podziału. Otóż blisko połowa (48,7%) respondentów stwierdziła, że Bogowie to dla nich zaledwie upostaciowienie sił Przyrody. Oczywiście należy wziąć poprawkę na możliwość odmiennej interpretacji tej definicji (szerszej lub węższej), a jednak wiedząc, że panteizm zawsze cieszył się popularnością w Rodzimowierczych kręgach można założyć, że statystycznie połowa Rodzimowierców to panteiści. Z drugiej strony barykady nieco ponad 1/4 respondentów zadeklarowała „standardowy” politeizm. Stanowisko to uzupełnia 4,7% deklaracji monolatrii (a więc wiary w wielu Bogów, ale oddawania czci jednemu z nich) oraz 8,2% henoteizmu (przeświadczenia, że jest wielu Bogów będących wcieleniami lub maskami Boga Najwyższego). 1/8 respondentów wybrała odpowiedź „Inne”: tu pojawiły się pojedyncze przypadki deizmu, ateizmu oraz stwierdzeń w rodzaju „nie ma żadnych Bogów, to człowiek w swej słabości ich tworzy„.

2

W drugim pytaniu zapytaliśmy respondentów o najczęściej sprawowaną przez nich formę kultu. Istniała możliwość zaznaczenia wielu odpowiedzi. Biorąc pod uwagę popularność opcji panteistycznej w pytaniu pierwszym odpowiedzi nie są zaskakujące. Najpopularniejszą opcją, zaznaczoną przez 44,4% ankietowanych było „Staram się myślą i czynem zbliżyć do boskiego archetypu”. Jest to zgodne zarówno z wykładnią panteistyczną, ale i z bardzo bliską nam – politeistom – postawą w myśl której pierwszą formą oddania czci Bogom jest właśnie postępowanie zgodnie z reprezentowanymi przez nich wartościami. Na drugim miejscu – 40,1% – plasuje się odpowiedź „Modlitwa i/lub medytacja”, co jest o tyle pozytywne, że jak widać nie każdemu modlitwa kojarzy się z „katolstwem”, który to pogląd nadal pokutuje wśród co bardziej zatwardziałych tropicieli katolickich wpływów w Rodzimowierstwie. Trzecią, o dziwo, formą sprawowania kultu jest składanie ofiar. Odpowiedź „Składam im [Bogom] ofiarę (całopalną, zakładzinową)” wybrało 37,5% ankietowanych. Wynika z tego, że mniej niż połowa Rodzimowierców odczuwa potrzebę składania ofiary, która wydawałaby się jest podstawową formą kultową współczesnego ruchu rodzimowierczego, ale jeszcze bardziej zaskakująca jest popularność odpowiedzi czwartej – „Uważam, że Bogowie nie wymagają od człowieka formalnej czci”, która zaznaczyło aż 31% ankietowanych. Na ostatnim miejscu plasuje się odpowiedź „Inne” – 9,5%. Respondenci zaznaczający tę odpowiedź w większości ograniczyli się do powtórzenia i rozbudowania którejś z gotowych opcji, ale pojawiły się też praktyki animistyczne oraz np. oddawanie czci poprzez twórczość artystyczną. Z analizy drugiego pytania więc płynie wniosek, że „widoczna” strona Rodzimowierstwa (na którą składają się obrzędy i obchody świąt) wcale nie jest do końca reprezentatywną dla ogółu. Jakkolwiek, to właśnie popularność panteizmu może w jakiś sposób usprawiedliwiać stosunkowo niską popularność materialnych form kultu i wysoką podejścia czysto duchowego, czy też filozoficznego. Co ciekawe, wynik taki zdaje się nie do końca iść w parze z faktem rozwoju lokalnych wspólnot Rodzimowierczych, których podstawą działalności jest przecież organizowanie obrzędów, jednakże z pewnością idzie on w parze z ich frekwencją.

3

Trzecie pytanie miało formę otwartą. Ankietowani zostali poproszeni o wymienienie imion Bogów, których obdarzają czcią. Odpowiedzi udzieliło 209 respondentów, przy czym nie obyło się także bez odpowiedzi oryginalnych oraz takich, które prawdopodobnie miały być w założeniu żartem lub okazały się być nie do końca na temat (wspomnimy o nich na końcu). Ogólnie rzecz biorąc największą popularnością cieszył się „standardowy” panteon polskiego Rodzimowierstwa. Najczęściej wskazywani byli więc Perun, Weles, Mokosz, Jaryło, Swaróg, Swarożyc, Chors,  Dadźbóg, Świętowit, Łada itd. Poniżej prezentujemy nieco długą, ale pełną listę odpowiedzi do samodzielnej analizy. Kolorami oznaczono co ciekawsze (w sensie – niestandardowe) pozycje. Pisownia oryginalna.

  • Perun
  • Perun
  • Perun
  • Perun
  • Perun
  • Perun
  • Weles
  • Weles
  • Swaróg, Swarożyc, Perun, Weles, Mokosz
  • Swaróg, Swarożyc, Perun, Weles, Mokosz
  • Weles, Perun, Mokosz
  • Swaróg, Swarożyc, Dadźbóg; Perun, Jarowit-Jaryło, Mokosz, Łada, Weles, Strzybóg, Chors, Rod, Marzanna
  • Perun, Mokosz, łada, dadźbóg, swaróg, strzybóg, swarożyc, marzanna, świętowit, porenut, porewit
  • Svantevit, Perun, Mokosz, Veles, Swarog, Swarorzyc, Strzybóg, Marzanna, DZiewanna, Rodzanice, Smiergał,
  • Piorun (strus. Perun), Marzanna, Dziewanna, Wołos, Nyja, Strzybóg, Lela, Łado, Świętowit
  • Z całego panteonu nie uznaje tylko Czarnoboga i Białoboga.
  • Swaróg, Dadźbóg, Perun, Weles, Mokosz, Chors, Łuna, Jutrzenka, Wieczornica, Trzy Zorze, Dola, Łada, Marzanna, Jarowit
  • Perun, Mokosz, Weles
  • Świętowit, Weles, Perun, Swaróg, Swarożyc, Mokosz, Dziewanna, Marzanna, Strzybóg, Perperuna, Rod, Jaryło, Siem, Rgieł,
  • Perun, Świętowit, Mokosz
  • Świętowit, Mokosza
  • Swaróg, Perun, Świętowit, Rod, Swarożyc, Jaryło, Mokosz, Chors, Dziewanna, Marzanna, Weles
  • Mokosz, Świętowid
  • Weles, Mokosz, Perun, Dadźbog/Swarożyc, Żywia, Rod
  • Perun, Weles, Mokosz, Świętowit, Jaryło, Swaróg, Swarożyc, Chors
  • Weles,Mokosz,Swarożyc,Swietowit,Rod,Leszy,
  • Swaróg, Perun, Weles, Chors, Jarowit, Mokosz,
  • Trzygłów, Perun, Swaróg, Dadźbóg, Swarożyc, Marzanna, Dziewanna, Mokosz, Rod, Weles, Strzybóg, Jaryło, Perepłut
  • Imiona bogów nie są ważne, istotna jest dana siła w przyrodzie którą reprezentują.
  • Weles, Perun, Swarog, Jaryło,Mokosz
  • Łado, Leli (Dzidzi-Leli), Jassa, Nyja, Marzanna, Mokosz
  • Swaróg, Swarożyc, Dadźbóg, Weles, Perun, Mokosz, Świętowit, Rod, Strzybóg, Leszy, Marzanna, Łada, Perperuna, Wzywam też Bogów których imion nie znam bo czas zatarł ich imiona.
  • Sauli, Perkuns, Pikkuls, Patrimps, Autrimps, Deiwas – bogowie pruscy
  • Swarożyc,Perun,Weles,Chors,Mokosz
  • Perun, Weles, Mokosz…
  • Swaróg, Swarożyc, Perun, Weles, Marzanna
  • Piorun,Łado, Lela,Nyja,Zorze,Dziewanna, Marzanna,
  • Światowit
  • Nie potrafię wypowiedzieć się na ten temat
  • Weles, Mokosz
  • Świętowit, Mokosz, Weles, Perun, Swaróg, Marzanna, Dziewanna, Rod, Łada
  • Perun, Swarożyc, Weles, Mokosz
  • ŚWiętowit, Perun Swaróg, Mokosz, Weles
  • Dzień i Noc – Swarog i Weles. resztę uważam za ich wcielenia.
  • Perun Swiętowid |Swarożyc , cztero głowy , trzy głowy , Daźbóg,
  • Swarog, Rod
  • Bym napisał rozprawkę o tym… zbyt ogólne pytanie… w skrócie Perun(dzień)Weles(noc) mniejsi bogowie(demony) głownie Leszy Dobrochoczy
  • Perun, Weles, Mokosz, Swaróg, Swarożyc
  • Swarog, Swarożyc, Perun, Weles, Daćbóg, Mokosz, Rod, Rodzanice, Jarowit, Świętowit, Trygław, Strzybóg, Żywia, Marzanna
  • Perun, Weles, Mokosz, Swarożyc, Trzygłów
  • Perun, Świętowit, Swaróg, Swarożyc, Baldur, Odyn, Thor
  • Makosz i Swarożyc
  • Świętowid, Perun, Weles, Jarowit, Mokosz, Trzygłów, Swaróg, Swarożyc
  • Dadzbog weles perun swietowid rod
  • Nie wierzę w bogów
  • Swaróg, Dadźbóg, Swarożyc, Mokosz, Weles, Perun (i jego rozmaite „alter-ego”: Jarowit, Jaryło itd.), Łada, Chors, Strzybóg
  • Mokosz,Swarog, Swarożyc, Triglaw, Świętowid, Chors, Perun, Weles,Jaryło, Rod, Strzybóg
  • Mokosz, Perun, Swaróg
  • strzybóg ,swarorog
  • Swarug, Trzygłów, Perun, Mokosz, Perepłut, Weles
  • Świętowid, Perun, Mokosz, Swarożyc
  • Perun, Mokosz, Weles
  • Mokosz, Marzanna, Weles, Perun, Jaryło, Swarożyc
  • Świętowid, Perun, Tryglaw
  • Rod, Świętowit, Perun, Wołos, Swaróg, Swarożyc, Żywa, Dadźbóg
  • Perun, Swarog, Swarożyc, Jarowit, Jaryło, Radogost, Mokosz
  • Weles, Mokosza
  • Swaróg, Trzygłów, Perun, Światowid, Swarożyc, Hors, Leszy, Weles, Nyja, Łado, Jaryło, Mokosz
  • Perun, Swarożyc, Świętowit, Mokosz, Strzybóg
  • Świętowit, Perun, Weles, Mokosz, Łada
  • Perun, Świetowit, Marzanna, Jaryło, Rod, Perperuna, Jutrzenka
  • Rod
  • Nazwy nie mają dla mnie żądnego znaczenia. Są jedynie kwestią umowną. Samo uznanie ponadmaterialnych bytów za rzecz pewną w zasadzie pozwala mniemać, że jest ich bardzo wielu.
  • Benito Mussolini (! 😀 – przy. red.)
  • Perun, Swaróg, Mokosz, Weles, Świętowit
  • Weles, Perun, Swaróg, Rod, Mokosz, Jaryło, Świętowid, Marzanna
  • Perun, Świętowit, Weles, Mokosz
  • Swaróg
  • Slonce, Ziemia, Woda, Powietrze
  • Świętowid, Perun, Weles, Mokosz, Swaróg, Sworożyc, Trzygłów, Jarowit, Strzybóg ,
  • Rod, Rodzanice, Dola, Swarog, Perun, Weles, Mokosz, Swarożyc, Dadźbog, Marzanna, Łada/Leda, Lelia, Jaryło, Strzybog, Leszy-Boruta, boginki (np. Wisła), bogowie nieznani i zapomniani…
  • Perun, Weles, Rod, Swaróg, Świętowit,Mokosz
  • Świętowit jako wizerunek panteonu+Rod bezpostaciowy
  • Swaróg, Swarożyć, Dadźbóg, Weles, Perun, Łado, Mokosz, Dana, Jaryło, Marzanna, Strzybog, Chors, Rod, Rodzanice, DolaDziewanna,
  • Perun, Świętowit, Mokosz, Swaróg, Swarożyc i inni Bogowie słowiańscy
  • Marzanna, Dziewanna, Światowid
  • Perun , Rod, Dziewanna, Swaróg , Swarożyc , Weles , Mokosza , Marzana, Łada , Jaryło , Jarowit , Raróg, Strzybóg , Swietowit
  • Energia
  • Mokosz, Perun, Jaryło, Swarog, Swarożyc, Dola, Los, Rod, Rodzanice, Weles, Świętowit, Strzybog…
  • Perun, Swaróg, Swarożyc/Dadźbóg, Weles, Chors, Mokosz, Jaryło Rod oraz ich postacie o innych imionach (wielopostaciowość bogów w zależności od sfer, którym jest im przypisana władza jest dobrze poświadczona wśród wiar indoeuropejskich, choćby hinduizmie czy hellenizmie)
  • Perun, Weles, Mokosz, Swarog, Stribog, Dadźbog,Jaryło
  • Perun, Świętowit, Mokosz, Swaróg, Łada
  • Perun, Mokosz , łada, Swaróg , Swarożyc , Jaryło,
  • Swaróg,Perun,Mokosza,Weles
  • Innos ,Beliar , Adanos
  • Weles, Perun, Swaróg, Swarożyc, Mokosz, Dziewanna, Marzanna, Łado, Lela, Zorze, Rod, Jaryło,
  • Każdy z Bogów dla mnie spełnia pewną rolę o której trzeba pamiętać.
  • Weles, Łada, Modrana, Rod
  • Perun, Weles, Mokosz, Swiętowid, Swaróg, Swaorzyc, Rod, Rodzanice, Strzybóg, Chors…
  • Świętowit ,Perun, Kupała, Rodzanice
  • Świętowit, Rod, Swaróg, Perun, Swarożyc, Dadźbóg, Weles, Mokosz, Dziewanna, Leli
  • Perun, Swaróg, Weles
  • Perun, Świętowit, Weles, Swaróg, Swarożyc, Dadźbóg, Perepłut, Mokosz, Łada, Jaryło
  • Świętowit, Swarożyc, Swaróg, Perun, Weles
  • Mokosz, Łada, Weles, Perun Świętowid
  • Perun, Weles, Odyn, Tengri
  • Perun Jarylo Swarozyc
  • Trzygłów, Perun, Wołos, Swaróg, Chors, Światowid, Mokosz
  • Światowid, Chors, Mokosz, Perun, Weles.
  • Swarożyc i Swaróg, Perun, Marzanna.
  • Świętowit, Swaróg, Swarożyc, Mokosz, Perun, Strzybóg, Weles, Marzanna, Trygław. Problem z bóstwem księżycowym (przez analogie wskazywalbym Mokosz) oraz z przyporządkowaniem Dadźboga
  • Mokosz, Perun, Światowid, Strzybóg, Swaróg
  • Welesa
  • Swaróg, Rod, Perun, Świętowit
  • Świętowit, Perun, Weles, Mokosz, Swarożyc, Swaróg, Strzybóg, Jarowit
  • Perum, Weles Makosza Swaróg Świętowit Jare
  • Mokosz, Swaróg, Perun, Marzanna, Dziewanna
  • Weles,Swaróg,
  • Swaróg Swarożyc Perun Dziewanna
  • Perun. Jaryło. Swaróg
  • Perun, Mokosz, Swaróg, Swarożyc, Weles, Chors, Marzanna, Dziewanna…
  • Brak. Wolę tradycje, niż faktyczne oddawanie jakiejkolwiek czci.
  • Perun Swaróg Weles Jaryło Mokosza
  • Mokosz, Perun, Weles, Chors, Jaryła, Swaróg, Swarożyc, Marzanna jeśli mowa o samych bogach
  • Swaróg, Perun, Mokosz, Rod
  • Rod, Perun, Mokosz, Swarożyc, Dziewanna
  • Perun, Swaróg, Weles, Mokosz, Jaryło itd.
  • Swaróg, Weles, Świętowit, Perun, Mokosz, Strzybóg, Dażdźbóg / Swarożyc, Żywia, Marzanna, Jaryło, Chors, Simargł, Rod, Trojan, Trzygłów, Radogost
  • Świętowit
  • Weles, Swaróg, Mokosz, Perun, Rod, Rodzanice, Marzanna
  • Swaróg , Perun , Weles
  • Mokosz, Marzanna
  • Swarożyc, Świętowit, Weles, Mokosz, Perun, Lunula, Jarowit
  • Perun, Weles, Rod, Marzanna, Dziewanna, Jaryło, Mokosz, Chors, Swaróg, Swarożyc, Pochwist, Leszy, Łada, Dola
  • Jasz, Piorun, Marzanna – Dziewanna, Łado, Lela, Nyja, Zorze
  • Swiętowit, Perun, Jaryło, Weles, Dola, Mokosz
  • Asatru
  • Panteon Długosza
  • Weles, Perun, Mokosz, Słońce, Miesiąc, Swarożyć (Święty Ogień), Świętowit, Trzygłów, Strzybóg (Świstun), Trzy Zorze, Baba Jędza (Baba Jaga) itd.
  • Perun, Swaróg, Swarożyc, Weles, Marzanna, Mokosz, Chors, Rod, Jaryło, Perepłut
  • Nyja, Zorze, Marzanna, Miesiąc, Pierun, Żmij, Swarożyc, Swaróg
  • Swaróg, Perun, Mokosz, Weles, Strzybóg, Trzygłów, Dziewianice, Swarożyc
  • szatan
  • Mokosz, Rod (z Rodzanicami), Perun. Pozostali Bogowie są, ale tych troje są mi szczegolnie blisk
  • Perun Swaróg Weles
  • Weles, Świętowit, Perun, Mokosz, Jaryło oraz wiele innych. Rod jest głównym Bogiem, wcieleniem wszystkich innych bogów.
  • Swarożyc Mokosz
  • Światowit, Perun, Weles, Strzybóg, Mokosz
  • ROD, WELES/TRYGŁAW, PERUN, MOKOSZ, ŻYWIA, CHORS, SWAROG, SWAROŻYC, DADŹBOG, STRZYBOG I INNI
  • Perun, Swaróg, Mokosz, Maranna, Weles, Daźbóg, Jarowit,
  • Perun, Weles, Mokosz, Rod, Strzybóg, Chors, Dadźbóg, Swaróg, Jaryło, Marzanna,
  • perun ,mokosz ,dziewanna weles marzanna leszy
  • Otaczam kultem ( w nawiasie podaję nazwy zamienne – Ci sami Bogowie, ale inaczej nazywani): Swaróg (Łado), Swarożyc, Świętowit (Jasz), Dadźbóg, Perun, Jaryło, Weles (Nyja), Strzybóg, Rod i rodzanice (zorze), Marzanna, Mokosz, Dziewanna, Lela (Łada), Perperuna. Trzygłów jest póki co dla mnie niedostępny, szanuję go, ale szczególnie nie czczę.
  • Świętowit, Perun, Swaróg, Swarożyc, Mokosz, Marzanna, Weles, Jaryło
  • TYLKO NATURA
  • Mokosz, Weles, Perun, Jaryło,
  • Świętowit, Perun, Swaróg, Swarożyc, Nyja, Weles, Porewit, Prowe, Dadźbóg, Chors, Mokosz, Strzybóg, Jaryło
  • Rod, Świętowit, Trzygław, Swaróg, Weles, Perun, Mokosz, Dadźbóg, Swarożyc, Jaryło, Dziewanna, Żywia, Marzanna, Nyja, Łada, Rodzanice, Dola, Perperuna, Strzybóg, Podaga, Porewit, Porenut, Pochwist, Siemargł, Chors, Jutrzenka (wraz z siostrami)
  • Swaróg, Dadżbóg, Perun, Weles, Swarożyc, Mokosz, Łada, Rod, Strzybóg, Chors
  • Świętowit i Trzygłów
  • Swarożyc Słońce
  • Świętowit , Swarożyc , Perun , Mokosz , Weles , Jaryło , Rod , Radpgost , Raróg , Kupała , Żywia
  • Weles
  • Perun, Weles, Swarożyc
  • Matka Ziemia, Swaróg, duchy lasu, wody, przodków
  • Rod, Swaróg, Perun, Mokosz, Świętowit, Weles, Strzybog, Swarożyc, Jarowit.
  • Weles, Perun, Mokoszy, Swarożyc, Swaróg
  • Perun Mokosz Perperuna Swaróg/ Swarożyc Świętowit
  • Swarog, Weles, Świętowit, Rod
  • Rod, Svaróg, Łada, Perun, Światowid, Weles, Mokosz, Swarożyc, Nyja, Jaryło, Perperuna,
  • społeczna nadświadomość
  • Trygław, Swarożyc, Perun, Weles
  • czczę kultem wszystkie Bogi i demony dostępne w miarę wiarygodnych źródłach
  • Strzybog, Świętowit, Perun, Weles, Mokosz, Swarog, Chors
  • Świętowit, Weles, Perun, Swaróg, Swarożyc, Mokosz, Marzanna, Łada, Leli, Dola, Rodzanice
  • Perun Świtowid Jaorwit Weles Rod Mokosz Swaróg Daźbóg Trygław …
  • Chors, Mokosz, Strzybóg, Swaróg, Dadżbóg, Rod, Rodzanice, Jaryło, Jarowit, Perun, Morena, Weles
  • Swaróg, Weles/Nyja, Perun/Łado, Mokosza, Dziewanna, Leli, Święty Jeleń, Świst-Poświst, Pogoda i inne. Animizm, duchy. Przodkowie.
  • Perun, Mokosz, Weles, Swaróg, Swarożyc, Dażbóg, Strzybóg, Chors, Jaryło
  • PERUN, WELES, SWAROG, SWAROZYC, MOKOSZ
  • Świętowit, Weles, Perun, Mokosz, Swaróg, Jaryło
  • Mokosz, Perun, Łada, Weles, Swaróg, Swarożyc, Chors, Rod
  • Perun, Swaróg, Rod, Dola, Rodzanice, Perepłut, Zorza, Swarożyc, Veles, Strzybóg, Chors, Mokosz, Perperuna, Marzanna, Dadźbóg, Jaryło
  • Дајбог, Перун, Велес, Световид, Јарило, Морана, Мокош, Весна, Велес, Радогост, Црнобог, Белобог…итд (Dadźbóg, Perun, Weles, Świętowit, Jaryło, Marzanna, Mokosz, Wesna, Weles, Radogost, Czernobog, Biełobog, itd – przyp. Red.)
  • Świętowit, Perun, Swaróg, Weles, Mokosz
  • Perun, Swarożyc-Łado, Mokosz, Marzanna, Strzybóg, Dziewanna, Lejla, Wołos,
  • Swaróg, Świętowit
  • Świętowit, Trygław, Perun, Swaróg, Weles, Mokosz, Łada, Jarowit, Marzanna, Swarożyc
  • Perun, Weles, Mokosza, Jarowit, Strzybóg, Marzanna/Dziewanna
  • Swaróg, Swarożyc, Dadźbóg, Perun, Mokosz, Łada, Weles, Rod
  • Swarog,Swentewit, Mokosz, Jaryło, Perun, Weles, Daćbog, Marzanna, Dziewanna, Nija,
  • ROD, Mokosza, Pierun, Hekate
  • perun
  • Świętowid, Perun, Weles, Mokosz, Perperuna, Chorst, Swaróg, Swarożyc, Jaryło, Marzanna
  • Perun, Świętowid, Weles, Rod itd.
  • Perun, Swarożyc, Weles
  • Perun, Vołos, Swaróg, Morana, Mokosz, Świętowit, Jaryło
  • Perun,Weles,Swarożyc,Mokosza.
  • Gaja-Matka Natura
  • Piorun, Swarożyc
  • Svantevit, Trygław, Mokosz, Weles,
  • Marzanna
  • Brak
  • Perun, Swaróg, Weles, Mokosz, Perperuna, Marzanna, Dola, Rodzanice, Rod, Strybóg, Łada, Swarożyc, Jaryło, Dziewanna, Chors, Simargł, Nyja
  • Izis, Astarte, Diana, Hekate, Demeter, Kaali, Inana, Morrigan, Wielka Matka, Rogaty Bożek
  • Trygław (Weles), Swaróg, Piorun (Perun), Mokosz, Swarożyc.
  • wszystkie bogi są mi równe

Z powyższego płynie wniosek, iż panteon na pewnym poziomie został już usystematyzowany.  Popularność zdobywa kontrowersyjny też Panteon Długosza, czasami przemieszany ze „standardowym”. Ciekawe są przemyślenia respondentów oraz rzadko spotykane imiona Bogów zawarte w niektórych wypowiedziach, aczkolwiek tylko jedna osoba pokusiła się o charakterystyczne dla ruskiego Rodzimowierstwa utożsamianie Roda z Bogiem Najwyższym. Osobną kategorią są odpowiedzi nie na temat. Z jednej strony to ciekawe, że ankieta dotarła do wyznawców Asatru, Wiccan, a nawet zwolenników Rodzimowierstwa Pruskiego czy celtyckiego, ale – z całym szacunkiem – nie do nich skierowane było badanie. Pojawiły się też zabawne odpowiedzi w rodzaju Benito Mussolliniego czy Szatana, ale też jednostkowy przypadek tengrysty, co jest o tyle interesujące, że bóg ten – pochodzący spoza indoeuropejskiego kręgu – pojawia się obok nordyckiego Odyna i słowiańskich Peruna i Welesa. Wartym odnotowania jest także fakt, iż mimo powtarzania tego do znoju, niektórzy nadal wśród imion boskich wymieniają Światowida czy Świętowida.

4

Ostatnim pytaniem z kręgu kwestii dotyczących Bogów był stosunek respondentów do innych panteonów. Odpowiedzi były stopniowane od pełnego uniwersalizmu do postawy etnocentrycznej; znalazło się też miejsce dla panteistów-uniwersalistów. Wyniki rozkładają się bardzo równo. Niemal 1/3, bo aż 29,3% ankietowanych uważa, że Bogowie czczeni w różnych kulturach świata stanowią różne manifestacje tych samych, boskich sił, zróżnicowane w odbiorze w zależności od kultury. Pogląd ten uzupełnia odpowiedź, iż Bogowie indoeuropejscy są tożsami, różny jest jedynie sposób ich odbioru i oddawania czci – odpowiedź taką zaznaczyło 22,8% respondentów. Nieco dalej plasują się zwolennicy poglądu odmiennego, a mianowicie stanowiącego, iż Bogowie z poszczególnych panteonów stanowią autonomiczne byty – 20,3%. Z kolei niejako po drugiej stronie barykady usadowiło się 27,6% respondentów, twierdzących, że Bogowie z różnych panteonów stanowią jedynie zróżnicowane pod względem kulturowym przedstawienie sił Przyrody. Jak widać nie istnieje jedna wykładnia na temat tej dość rzadko poruszanej kwestii. Będąc Rodzimowiercą Słowiańskim niejako z góry zakłada się (i słusznie) oddawanie czci Bogom, których czcili nasi Przodkowie, a co za tym idzie wyobrażanie ich w ten sam sposób. Jak się jednak okazuje nie jest to bynajmniej regułą, a zróżnicowanie stosunku do tej kwestii jest bardzo daleko idące. Być może powinno się to stać przyczynkiem do szerszej debaty na temat natury Bogów, i to debaty wykraczającej poza słowiańskie podwórko.

Podsumowując, procentowy podział odpowiedzi na pytania z pierwszej grupy jest bardzo jaskrawym przykładem zróżnicowania rodzimowierczych poglądów na kwestię najważniejszą – Bogów. Wyniki skłaniają do zastanowienia nad istotą ruchu rodzimowierczego, gdyż okazuje się, iż „klasyczni” politeiści są tu w mniejszości, a prym wiedzie postawa panteistyczna. Jedyną w miarę jednolitą kwestią jest panteon, ale i tu jednolitość nie pozbawiona jest licznych rys i przebarwień.

ANALIZA WYNIKÓW – CZĘŚĆ DRUGA: LUDZIE

Część druga ankiety poświęciliśmy sprawom związanym z jednostką i społeczeństwem. Zapytaliśmy respondentów o orientację polityczną, stosunek do kwestii obyczajowych itd. Odpowiedzi nie były zaskakujące i oddają z jednej strony pewien pluralizm poglądów pośród rodzimowierców, z drugiej zaś – przewagę opcji „konserwatywnych”, co też nie powinno dziwić.

5

Kwestia stosunku do wspólnoty narodowej jest dla Rodzimowiercy o tyle ważna, że istotnym elementem jego religii jest kult Przodków. Oczywiście, nowoczesna koncepcja narodu jest stosunkowo młoda, ale częściowo wywodzi się z o wiele starszego poczucia więzów krwi we wspólnocie. Dlatego też rozkład procentowy odpowiedzi nie był dla nas zaskakujący. Ponad połowa, bo aż 54,3% ankietowanych podało, iż naród to dla nich nie tylko wspólnota kultury i języka, ale również krwi. Ten ostatni aspekt nie jest z kolei istotnym dla 35,8% respondentów uważających naród za wspólnotę przede wszystkim kulturową. Tylko 3,4% biorących udział w badaniu uważa, że naród to twór niepotrzebny. Oczywiście, pytanie jest o tyle nieprecyzyjne, iż sceptyczny stosunek do wspólnoty narodowej nie musi oznaczać niechęci do wspólnot pierwotnych, itd. Jednakże stosunek do kwestii narodowej jest dziś tematem ważnym i często podnoszonym w publicznej debacie, stąd warto sprawdzić jak generalnie wypadają w tym temacie Rodzimowiercy. 6,5% z nich wybrało opcję „Inne”, i tu pojawiły się głównie próby uściślenia stanowiska, rzadziej własne przemyślenia odnośnie pozostałych opcji. 

6

7

Następne dwa pytania połączyliśmy w parę, jako że dotyczą w zasadzie tego samego, różni się tylko perspektywa. Nasz artykuł poruszający ten temat spotkał się zarówno z poparciem jak i oburzeniem, a chodzi o stosunek do kwestii „etniczności” Rodzimowierstwam tj. pytania, czy inne etnosy mogą wyznawać rdzenną wiarę Słowian oraz czy Słowianin może wyznawać inną (niż słowiańska) religię etniczną. Wynik przedstawia dość mieszany obraz i prowokuje do pytań. W pierwszej części największą popularnością (39,2%) cieszyła się opinia, jakoby Rodzimowierstwo powinno być dostępne bez względu na podłoże kulturowe. Uzupełnia to wynik drugiej części, w której aż 50% respondentów stwierdziło, że religia jest kwestią osobistego wyboru, stąd Słowianin może bez problemu wyznawać co mu się podoba. Oczywistym pytaniem, które się nasuwa po analizie tych procentów jest: czy w takim razie Rodzimowierstwo jest religią etniczną i czy zamierza taką pozostać? Czy ma aspiracje uniwersalistyczne (tak przecież krytykowane przez samych Rodzimowierców w przypadku Chrześcijaństwa czy Islamu)? I co właściwie znaczy dla przeciętnego Rodzimowiercy kwestia jego etniczności w takim wypadku. Pozostaje to kwestią otwartą do dyskusji. Tymczasem, na drugim miejscu w ankiecie plasują się zwolennicy drugiego bieguna: 30,6% widzi Rodzimowierstwo (Słowiańskie) jako przeznaczone wyłącznie Słowianom, a 28% uważa, że Słowianie powinni być wierni wierze Dziadów.  Na kolejnych miejscach, właściwie ex aequo, znajdują się zwolennicy ograniczonego uniwersalizmu, tj. zawężonego do etnosów indoeuropejskich (odpowiednio 15,9% i 10,8%) oraz respondenci, którzy wybrali opcję „Inne” (14,2% oraz 11,2%). Wśród alternatywnych odpowiedzi znalazły się – znów – próby doprecyzowania stanowiska, koncepcje odnośnie reorganizacji Rodzimowierstwa (odcinanie się od formy zorganizowanej czy religijności jako takiej w ogóle, teorie „podwójnego” Rodzimowierstwa)  oraz m.in wieszczenie rodzimowierstwu rychłej śmierci, wywody odnośnie genetyki czy też odpowiedź-rodzynek: „Test na lubienie pierogów, kiszonej kapusty i piwa”.

8

Kwestie obyczajowe są kolejnym tematem prowokującym wśród Rodzimowierców burzliwe dyskusje. W naszym badaniu zamiast – w naszej opinii przestarzałego i oderwanego od realiów – podziału na prawicę i lewicę zaproponowaliśmy uproszczony kompas polityczny, w którym kierunki wyznacza stosunek liberalny lub konserwatywny do obyczajowości i gospodarki. Z racji swojej prostoty kompas nie jest oczywiście dokładny i nie uwzględnia stanów pośrednich oraz wszelkich politycznych mutacji, jakkolwiek pozwala on na określenie się „mniej więcej” po którejś ze stron – do której danej osobie najbliżej w ogólnym zarysie. Na pierwszy rzut oka podział przebiega nierównomiernie, ale wszystko zależy od perspektywy, jaką się przyjmie. Dwie główne siły stanowią zwolennicy liberalizmu gospodarczego połączonego z konserwatyzmem obyczajowym (32,8%) oraz entuzjaści opcji całkowitego liberalizmu (30,2%), przy czym nieznaczną przewagę mają ci pierwsi. W zupełnej mniejszości (15,9%) znajdują się za to respondenci faworyzujący opcję konserwatyzmu gospodarczego i liberalizmu obyczajowego a zaledwie kilka procent nad nimi (21,1%) plasują się zwolennicy całkowitego konserwatyzmu. Tyle podział standardowy, gdyż jeśli spojrzeć na wyniki przez pryzmat stosunku do obyczajowości otrzymany wynik okazuje się być dość równomiernym – 53,9 do 46,1 dla konserwatystów. Zaś w przypadku podziału na liberałów i konserwatystów gospodarczych ci pierwsi mają znaczącą przewagę – aż 63% do 37%. 

9

Po kwestiach politycznych przychodzi czas na związki człowieka z Bogami. Celowo pytanie to znajduje się w części poświęconej sprawom ludzkim, ponieważ wiąże się ono w rezultacie z postawami wobec doczesności. Wedle obecnych ustaleń Rodzimowierstwa los pozostaje dwuaspektowy. Z jednej strony wyznaczają go człowiekowi trzy Rodzanice; z drugiej każdy z nas nadaną ma Dolę, od której zależy nasze powodzenie w życiu lub jego brak. Ale czy Bogowie również mogą interweniować w ludzkie życie? Abstrahując, że jest to temat do ciekawej dyskusji, rozkład procentowy odpowiedzi jakie padły na to pytanie wygląda następująco. 34,5% ankietowanych uważa, że Rodzanice mają decydujący wpływ na ludzkie życie, ale nie wyklucza przy tym możliwości boskiej interwencji. Nieco mniej, bo 27,2% jest przekonanych, że Bogowie nie tylko wpływają na losy ludzkie, ale jest to również zależne od jego czynów. Kwestię roli Doli ludzkiej porusza czwarta najpopularniejsza odpowiedź, zakładająca, że  decyzja Rodzanic jest ostateczna, ale jej skutki łagodzić może wpływ Doli – 14,2% ankietowanych, zaś zaledwie 1,7% respondentów jest zwolennikami tezy, iż decyzja Rodzanic jest niezmienna i nieodwracalna. Ponadto, 22,4% wybrało opcję „Inne”. Tu pojawiły się głównie opinie o determinizmie Wszechświata, braku ingerencji Boskiej w ludzkie losy oraz kilka ateistycznych mądrości nie na temat. Z analizy wyników na to pytanie wynika więc, że większość Rodzimowierców dopuszcza, iż los nie jest wcale tak do końca niezmienny i można go do pewnego stopnia modyfikować – czy to za wstawiennictwem Bogów, czy Doli. A więc ludzka droga przez życie być może została już zawczasu przygotowana, ale to w jaki sposób ją pokonamy i ile napotkamy na niej rozwidleń, skrótów i ślepych zaułków zależy nie tylko od samego jej charakteru, ale również od nas, naszych czynów i przychylności niebios…

10

Ze stosunkiem do losu własnego i innych wiąże się pojęcie moralności, a więc zbioru norm i zasad określających różnicę między dobrem, a złem – w klasycznym ujęciu. W wielu przypadkach temat ten dyskutowany jest w agresywny sposób, a w toku dyskusji pojawiają się liczne oskarżenia tej czy innej strony o „katolstwo”. Rodzimowierstwo nie dysponuje świętą księgą określającą i podająca przykłady jakie czyny, myśli i słowa są dobre, a jakie złe. Swoją wykładnię moralną opiera na innych, naturalnych wzorcach. Dlatego też, jak pokazują wyniki ankiety, uniwersalnym źródłem wartości dla Rodzimowiercy pozostają przede wszystkim Przodkowie i odpowiedzialność ponoszona przed nimi – taką postawę zadeklarowało 43,1% respondentów. Niewiele mniej, bo 41,8% jako źródło moralnych wskazówek wskazało również odpowiedzialność przed przyszłymi pokoleniami. Dla 37,1% ankietowanych są to też normy i wartości wypracowane przez ludzkość na przestrzeni wieków. Ci ciekawe, Bogowie – niezależnie czy jako byty czy same ich archetypy – są wzorcami moralnymi dla nieco mniejszej liczby ankietowanych – 34,9%. Jak się również okazuje, w ankiecie brały udział także osoby uważające, że moralność jest względna i zależy od warunków społecznych – taką postawę zadeklarowało 37,9% wszystkich respondentów. W pytaniu można było zaznaczyć więcej niż jedną odpowiedź.

W pierwszej części ankiety pytaliśmy respondentów o formę oddawania czci Bogom . W części poświęconej sprawom ludzkim postanowiliśmy rozwinąć temat i zapytać o uczestnictwo w obrzędach. Rodzimowiercze obrzędy, zdawałoby się, stanowią najbardziej wyrazisty i charakterystyczny element ruchu, którego znaczna większość aktywności koncentruje się wokół ich organizacji. Wyniki ankiety pokazują jednak coś zgoła odmienna. Dla przypomnienia – składanie ofiar było zaledwie trzecią najpopularniejszą odpowiedzią w pytaniu o formę sprawowania kultu. Tendencja ta jest po części kontynuowana również i w pytaniach o uczestnictwo w obrzędach, które zgrupowaliśmy w triadę.

11

Jak widać na wykresie kołowym, większość bo aż 72,4% ankietowanych uczestniczy częściej lub rzadziej w jakiejś formie obrzędów. Jednakże, kiedy przyjrzeć się bardziej szczegółowemu podziałowi odpowiedzi okaże się, że tylko 14,7% uczestniczy we wszystkich obrzędach koła rocznego (przez co rozumiemy zwykle święta solarne plus dziady), z kolei pozostali biorą w nich udział mniej lub bardziej nieregularnie. Trend ten może tłumaczyć stosunkowo niską liczebność na obrzędach wahającą się w porywach do ok. 40-50 osób i trudno uznać go budującym.

12

Popularność poszczególnych postaw w części pierwszej pytania o uczestnictwo w obrzędach związana jest ze stosunkiem jednostki do tej formy oddawania czci. W pytaniu o to, czy uczestnictwo w obrzędach jest ważne, większość (44%) zadeklarowała, że tak. Nie do końca koreluje to z postawami wynikającymi z poprzedniego pytania, gdzie ankietowani zadeklarowali raczej nieregularne uczestnictwo w obchodach świąt. Niepokoi również popularność odpowiedzi „mało ważne” – 28%. Naturalnie, w Rodzimowierstwie nie obowiązuje żadne doktrynalne nakazy brania udziału w świętach, ale popularność tej odpowiedzi znów powinna skłaniać do zastanowienia (być może czynnikiem jest tu też współczesny tryb życia oraz rozproszenie rodzimowierczych gromad utrudniające branie udziału w świętach). Zaledwie 17,7% ankietowanych uznaje uczestnictwo w obrzędach za bardzo ważne, zaś tylko 4,7% za nieistotne. Respondenci, którzy wybrali odpowiedź „Inne” (5,6%) wskazywali na ważność uczestnictwa przy jednoczesnym braku znajomości jakiejkolwiek gromady w pobliżu z jednej strony oraz na nieistotność obrzędów w imię indywidualnego rozwoju duchowego. Jedna osoba uważa obrzędowość Rodzimowierczą za śmieszną z powodu dbałości o schludny strój obrzędowy („Moim zdaniem obrzędowość rodzimowiercza jest śmieszna. Wielka to szkoda. Próbuje się odtwarzać i występuje się w lnianych ciuchach zamiast odkrywać z uwzględnieniem nowoczesności”). Korzystając z okazji pragniemy nadmienić, że przebieranie się na obrzędy w IX-wieczne stroje również uważamy za niepoważne, ale strój obrzędowy, a rekonstrukcja historyczna to jednak dwie odmienne rzeczy.

13

W trzeciej, wreszcie, części pytania o uczestnictwo w obrzędach poprosiliśmy ankietowanych o wskazanie w jakich obrzędach biorą udział. Pytanie to jest o tyle zasadne, że nie wszystkie wspólnoty organizują obchody wedle tego samego kalendarza. Co prawda, święta solarne i dziady obchodzone są przez wszystkich (chyba) bez wyjątku, ale poszczególne gromady często organizują również obchody świąt pomniejszych. Jak widać na wykresie mimo wszystko to obchody cyklu rocznego (święta solarne plus Dziady) cieszą się zdecydowaną przewagą nad innymi, ze szczególnym uwzględnieniem Nocy Kupały (76,7%).  Spośród mniej popularnych (Inne – 23,3%) wymieniano Chorsowe, Stado, Gromnicę, Dolowe. Pojawiła się też pojedyncza odpowiedź „Nie uczestniczę bo są dla mnie zbyt religijne„, ale potraktujemy ją raczej jako kuriozum.

ANALIZA WYNIKÓW – CZĘŚĆ TRZECIA: ZAŚWIATY

Trzecia część ankiety porusza tematykę duszy: jej natury, jej losów po śmierci ciała oraz wynikających z tego możliwości kontaktów zmarłych z żywymi. Dość powiedzieć, że odpowiedzi są w pewien sposób zgodne z ewentualnymi oczekiwaniami, jako że jednym z najważniejszych elementów Rodzimowierstwa jest właśnie kult Przodków i są to elementy dobrze poświadczone źródłowo i kulturowo.

14

Wiarę w istnienie duszy zadeklarowało 94% ankietowanych, przy czym mamy tu do czynienia z podziałem na dwie podgrupy, z których ta deklarująca (chyba najpopularniejszą) tezę o wieloaspektowości dusz ma zdecydowaną przewagę (56%) nad zwolennikami postrzegania ducha jednowymiarowo.

15

Ankietowani nie byli jednakże już tak jednomyślni w przypadku zapytania o losy duszy po śmierci ciała. Przeważają zwolennicy duszy dwuaspektowej (dech-jaźń), o jednym aspekcie odradzającym się, drugim zaś udającym do Nawii (37,7%). W opozycji są respondenci deklarujący wiarę w duszę jednoaspektową odradzającą się (17,5%) oraz odchodzącą jedynie do Nawii (20,6%)7% stanowią zwolennicy poglądu, iż wieloaspektowa dusza udaje się do Jawii i Nawii przy braku jakiejkolwiek reinkarnacji. 17,1% respondentów wybrało opcję „Inne”, ale odpowiedzi były dość mało wyszukane, jako że większość brzmiała… „nie wiem”. Pojawiło się też nieco buddyzmu, narzekania na uproszczenia w odpowiedziach, dumne oświadczenia „wierzę / nie wierzę w istnienie duszy” (?), czy też pogląd, jakoby dusza umierała wraz z ciałem.

16

Ostatnim pytaniem było pytanie o kontakty duchów Przodków z ich żywymi krewnymi, znajomymi i ludźmi w ogóle. Tu sprawy przedstawiają się bardzo klarownie: zdecydowana większość ankietowanych (61,2%) uważa, że Przodkowie mogą się nie tylko z nami kontaktować, ale i przyjmować pokarmy i ofiary, co uzasadnia zresztą praktyki zaduszne obecne w Rodzimowierstwie. Tylko 13,8% uważa, że duchy nie mogą nawiązywać kontaktu z żywymi, a 25% że mogą, ale bez możliwości przyjmowania podarunków.

ANALIZA WYNIKÓW – CZĘŚĆ CZWARTA: RESPONDENCI

Badanie zakończyliśmy prostymi pytaniami odnośnie wieku, płci, przynależności itd. pozwalającymi uzupełnić wizerunek Rodzimowiercy.

a

Ankietowani byli najbardziej zróżnicowani jeśli chodzi o wiek, ale z odpowiedzi wyłania się obraz Rodzimowiercówjako grupy stosunkowo młodej: przeważają zakresy 18-25 (34,5%) i 25-30 (20,7%). Na trzecim miejscu plasuje się odpowiedź 30-40 (18,5%). Co ciekawe bardzo niewielki odsetek (0,9%) stanowią osoby poniżej 15 roku życia.

b

Wyniki zapytania o płeć ankietowanych są dość zaskakujące… Ale i intrygujące.

c

Podobnie zaskakujący jest wynik zapytania o przynależność do wspólnoty, zwłaszcza w świetle – wszechobecnego jak by się zdawało – parcia Rodzimowierców do zrzeszania się w różnej maści struktury. Aż 61,6% ankietowanych zadeklarowało brak przynależności do jakiejkolwiek wspólnoty. Kwestię być może mogłoby nieco rozjaśnić doprecyzowanie w rodzaju określenia, czy jest to przynależność formalna. Wiele osób uczestniczy obrzęduje z taką czy inną gromadą, ale nie jest jej członkiem w sensie formalnym ani nawet jeśli chodzi o osobistą identyfikację. Są to jednak jedynie spekulacje. Wyniki pokazują też, że wśród osób zrzeszonych dominuje mimo wszystko opcja wspólnoty nieformalnej (22,8%). Niewielki odsetek przynależy do stowarzyszeń (10,8%), a jeszcze mniejszy (4,7%) do związków wyznaniowych (których w Polsce jest – przynajmniej w teorii – trzy).

d

Ostatnie pytanie dotyczyło „stażu” Rodzimowierców na ścieżce Przodków. Znów, odpowiedzi były dość zróżnicowane i już na pierwszy rzut oka widać, że w ankiecie udział wzięło wielu neofitów – aż 24,6% to osoby będące Rodzimowiercami mniej niż dwa lata! Interesujące byłoby zestawienie tego wyniku z wiekiem ankietowanych. Najwięcej osób zaznaczyło jednak opcję 3-5 lat i jest to 28% ankietowanych. Pozostałe opcje rozkładają się różnie, przy czym podobnie wypadają odpowiedzi 5-10 oraz 15-20.  Inne przedziały wiekowe rozkładają się mniej więcej po równo.

PODSUMOWANIE

Kim zatem jest statystyczny Rodzimowierca? Nie ma na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ – i to niejako zgodnie z oczekiwaniem – istnieje tak duża rozbieżność poglądów, że możemy pokusić się o jedynie symboliczne zarysowanie jego postaw w poszczególnych obszarach zainteresowań. Przyjmując więc takie założenie otrzymamy co następuje.

Statystyczny rodzimowierca:

  • jest najczęściej panteistą, a na drugim i trzecim miejscu poli- oraz henoteistą;
  • cechuje go podejście bardziej filozoficzne, aniżeli religijne w tradycyjnym rozumieniu;
  • ma zróżnicowane poglądy na kwestię relacji Bogów z ludźmi;
  • źródeł wskazówek moralnych upatruje przede wszystkim w ludziach (pokoleniach przeszłych, obecnych i przyszłych);
  • chętnie prezentuje postawy pro-narodowe;
  • jest dość restrykcyjny jeśli chodzi o dostępność Rodzimowierstwa dla nie-Słowian i zarazem liberalny jeśli chodzi o indywidualne decyzje odnośnie wyboru religii;
  • jest raczej konserwatywny obyczajowo i liberalny gospodarczo;
  • generalnie przykłada wagę do uczestnictwa w obrzędach;
  • uznaje istnienie duszy, więcej niż jednego jej aspektu oraz możliwości nawiązywania kontaktów zmarłych z żywymi, ale ma zróżnicowane poglądy na los duszy po śmierci ciała;
  • ma najczęściej od 18 do 40 lat i zwykle jest płci męskiej;
  • raczej pozostaje niezrzeszony.

Oczywiście jest to uogólnienie, które niekoniecznie musi pokrywać się ze stanem faktycznym w zależności od przyjętej skali. Niemniej jednak, zróżnicowanie odpowiedzi ankietowanych potwierdza prawdziwość tezy, jakoby Rodzimowierstwo było bardziej amalgamatem zróżnicowanych koncepcji oscylujących wokół wspólnego pnia, aniżeli stanowiło jakiś zwarty zestaw twardych poglądów wspólnych dla całego ruchu. To, czy stan taki jest pożądany i na ile ma on wpływ na sytuację ruchu Rodzimowierczego każdy powinien ocenić sam. Nam pozostaje jedynie złożyć serdeczne podziękowania wszystkim,którzy zdecydowali się w ankiecie wziąć udział i wyrazić nadzieję, że stanie się ona podstawą do niejednej konstruktywnej dyskusji.

Redakcja Duchtynia.pl

Zobacz też:

8 Responses to “W co wierzą polscy Rodzimowiercy: wyniki ankiety 2016”

  1. avatar Czwewut pisze:

    Pod linkiem „W roku 2016 funkcjonuje wiele lokalnych gromad, a także związki wyznaniowe” jest jakaś nieaktualna mapa. Co tam np. robi zawieszona ZZW SW?

    • avatar Duchtynia pisze:

      Wisi. Status ZZW SW jest nieznany, nikt nie zgłaszał „nie działamy” ani też „działamy”. Z tego co wiem jakieś prywatne obrzędy odbywały się u nich jeszcze niedawno. Mapa była robiona rzeczywiście jakiś czas temu.

  2. avatar Jagoda pisze:

    Myślę, że to właśnie ta duża swoboda poglądów w rodzimowierstwie tak bardzo wpływa na jego atrakcyjność zwłaszcza wśród ludzi młodych (znam to z autopsji 😉 – mam 18 lat). Moim zdaniem dobrze że tak jest, ponieważ jak mówi moja nauczycielka geografii religijność jest indywidualną sprawą każdego człowieka. Jeżeliktoś chce może dzielić się swoją religijnością z innymi, szukać ludzi o podobnych poglądach, zrzeszać się odprawiać własne obrzędy, ceremonie (oczywiście jeżeli nie krzywdzi przy tym innych). I to jest właśnie piękne :).

    • avatar Duchtynia pisze:

      W ludzkiej historii nigdy religia nie była „indywidualną sprawą człowieka”, zawsze miała charakter wspólnotowy. Z jednej strony więc niby prawda, z drugiej – jest to największa słabość rodzimowierstwa bo ten brak spójności wpływa negatywnie tak na pozyskiwanie neofitów (no bo jak to robić, skoro trzech rodzimowierców ma cztery różne poglądy? gdzie punkt zaczepienia? gdzie definicja?) jak i spójność wewnętrzną środowiska, które integruje się na poziomie jednostkowym, ale na globalnym dzieli coraz bardziej. Już dziś mamy „dwa rodzimowierstwa” plus nieskończoną ilość obiektów okołorodzimowierczych orbitujących dookoła.

  3. avatar Pinki pisze:

    Kilka uwag i szybkich spostrzeżeń:
    1. „blisko połowa (48,7%) respondentów stwierdziła, że Bogowie to dla nich zaledwie upostaciowienie sił Przyrody” – no to niejako potwierdziliście wyniki badań z 2012 r. przedstawione w artykule „Rodzimowierca, poganin, neopoganin czyli ile jest panteisty w politeiście oraz na ile istotna jest ciągłość historyczna i odwołanie do kultury etnicznej” (do znalezienia na Tarace lub jako link do tego postu). W tamtych badaniach w sumie aż 64,50% badanych uwzględnia cechy politeizmu lub wręcz określa swój system wyznaniowy jako politeistyczny, a analogicznie aż 50,59% badanych uwzględnia cechy panteizmu lub wręcz określa swój system wyznaniowy jako panteistyczny (w sumie wychodzi więcej niż 100% gdyż szacunki te uwzględniają również wartości wzajemnie pokrywające się, i tak: 64,50% to „czyści” politeiści 22,48% + politeiści uwzględniający cechy panteizmu 24,85% + panteiści uwzględniający cechy politeizmu 17,16%; a 50,59% to „czyści” panteiści 8,58% + politeiści uwzględniający cechy panteizmu 24,85% + panteiści uwzględniający cechy politeizmu 17,16% -> jako że te granice czasem bywają dość płynne). Pytanie było co prawda inaczej sformułowane, podchodziło do badanego tematu w nieco inny sposób, ale wyniki zdają się pokrywać. Przypuszczam też, że wasze badania zaniżają liczbę „nie wierzących” w bogów, czyli traktujących ich wyłącznie jako element rodzimej kultury (ci oprócz wybrania opcji inne mogli dodatkowo rozmyć się zwiększając liczbę panteistów, przerzucając termin kultury na naturę – takie osoby stanowią natomiast silną grupę z zrzeszoną m.in. w takich organizacjach jak NS Zadruga czy nawet ZW RW).
    2. „wieloaspektowości dusz ma zdecydowaną przewagę (56%)” i „Ankietowani nie byli jednakże już tak jednomyślni w przypadku zapytania o losy duszy po śmierci ciała” – moim zdaniem byliby gdyby nie zawiniła tu niewyczerpująca wszystkich potencjalnych możliwych odpowiedzi część ankiety dot. losu duszy po śmierci (choć przewaga poglądu o „wieloaspektowości duszy” mnie zupełnie nie dziwi). Chodzi o to, że możliwe do udzielenia odpowiedzi nie wypełniły pełnego spektrum zagadnienia w kwestii tego losu.
    3. Do pozostałych kwestii nie będę się odnosił szerzej, bo mnie aż tak nie interesują.
    4. Podsumowanie (a co za tym idzie prowadząca do niego interpretacja wyników) pozostawia natomiast wiele do życzenia (i to nie tylko w wyniku pewnych braków metodologicznych). Badania robi się po to by potwierdzić lub zaprzeczyć stawianej tezie. Tutaj natomiast brak zupełnie tego, co prowadzący przez tę ankietę chciał osiągnąć. Coby było jasne, ankieta nie jest całkiem skopana ale mogłaby być lepsza, podobnie jak pełniejsza mogła by być interpretacja jej wyników, a nie „Oczywiście jest to uogólnienie, które niekoniecznie musi pokrywać się ze stanem faktycznym w zależności od przyjętej skali”. Badanie ma właśnie wychwycić pewne trendy i je opisać (uściślać, a nie uogólniać), co tutaj gdzieś się po drodze rozmyło.

    • avatar Duchtynia pisze:

      Ankieta nie zakładała żadnej tezy i właściwie poniekąd przeprowadzono ją po to, aby móc taką tezę założyć. Środowisko jest bardzo płynne ideologicznie i dziś jego puls bije inaczej niż 2 lata temu. Trudno określić kto i w co wierzy, więc ankieta zakładała jedynie, że będzie różnorodnie. Badanie ma wychwycić trendy – no i wychwyciło, ale trudno zdefiniować reprezentatywną próbę w tym środowisku – stad konkluzja na koniec, bo wynik badania różni się od tego co członkowie wspólnot, w tym my, widzą na co dzień. A to wspólnoty wyznaczają główny rytm życia środowiska. Gdybyśmy te badanie przeprowadzili tylko pośród członków wspólnot na ich obrzędach wynik byłby radykalnie odmienny, ale nie o to przecież chodziło. Dlatego nie miało to być żadne naukowe badanie, a próba przeprowadzona bardziej z ciekawości, szczególnie że raczej takich prób brak. Odpowiedzi uwzględniały najpopularniejsze znane opcje. Gdyby zaprojektować je pod względem tego, co można napotkać śród tzw. Rodzimowierców, pytania musiałby być albo otwarte albo mieć kilkanaście, jeśli nie kilkadziesiąt, opcji do wyboru. Ankietowani w większości zmieścili się w opcjach założonych z góry. Swoją drogą to, że badanie Taraki wyrzuciło takie, a nie inne odpowiedzi wcale mnie nie dziwi.

  4. avatar Pinki pisze:

    PS. „zróżnicowanie odpowiedzi ankietowanych potwierdza prawdziwość tezy, jakoby Rodzimowierstwo było bardziej amalgamatem zróżnicowanych koncepcji oscylujących wokół wspólnego pnia, aniżeli stanowiło jakiś zwarty zestaw twardych poglądów wspólnych dla całego ruchu” – no ba.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

top
This site uses cookies. Find out more about this site’s cookies.